Nr 276

2 VIII 2009r.

273 (21.6.09) - 274 (5.7.09) - 275 (19.7.09)

>>> H I S T O R I A <<<

ŚWIĘTOWAŁA
"WIEŚ W RUINIE"

tekst i zdjęcia: RYSZARD
M. REMISZEWSKI

Na
derenczańskim odpuście - organizowanym od 1993 r. - pojawiają się
coraz liczniej potomkowie derenczan - dzieci, wnuki, prawnuki,
spowinowaceni z urodzonymi w Derenku, którzy trwają przy polskości
tej wsi, odbudowują więzi zerwane w 1943 r. Jeżeli możemy mówić o
fenomenie tego miejsca, to dlatego, że jesteśmy świadkami odnawiania
się więzów jednolitej niegdyś społeczności. Przyjęło się mówić:
"wieś w ruinie", ale od piętnastu lat tego gruzowiska nie obserwuje
się już w myśleniu potomków dawnych mieszkańców Derenku.

Polska
góralska wieś osadzona została w początkach XVIII wieku, a
odnalezione derenczańskie nazwiska na cmentarzach i w księgach
metrykalnych wsi Białka i Bukowina Tatrzańska na Podhalu oraz w
Czarnej Górze na Spiszu świadczą o tym, skąd wywodzili się pierwsi
osadnicy. Dziś po wielu staraniach i pierwszych badaniach naukowych
można zaobserwować u potomków derenczan, że uwierzyli oni w swoje
polskie pochodzenie.

Na
tegoroczny odpust (19 lipca 2009), święto Polonii węgierskiej,
wybrała się liczna reprezentacja z Podhala i Spisza na czele z Janem
Budzem - prezesem Związku Polskiego Spisza i w towarzystwie muzyki
Mariana Kikli i zespołu "Ciardasie" z Czarnej Góry. Nic nie stanęło
na przeszkodzie, nawet ogromny huragan i burza, jakie nawiedziły
Węgry; na odpust przybyli niezawodni derenczanie i liczni goście.

Uroczystą mszę św. przed
kaplicą, w miejscu gdzie niegdyś stał kościół p.w. świętych Szymona
i Judy Tadeusza, odprawił ks. Trestyánszki József w koncelebrze ks.
Takacs Alojasa i ks. dra Jana Hadalskiego Schr. Podniosłym akcentem
na zakończenie mszy było odśpiewanie hymnu polskiego. W słowie dla
derenczan dr Janusz Kamocki, etnograf, który od lat wraz z Jadwigą
Plucińską-Piksą z Krakowa przywracał w Polsce pamięć o Derenku,
podziękował za serdeczne przyjęcie delegacji polskiej i za to, że
tylu młodych ludzi bierze udział w tym święcie, bo to świadczy o
tym, że gdy obecne pokolenie - pamiętające jeszcze dawne lata -
odejdzie, to idea spotkań i pamięć będzie kontynuowana.
Miejscem
spotkań była dawna szkoła zamieniona na muzeum, filię Muzeum
Węgierskiej Polonii w Budapeszcie oraz cmentarz z zachowanymi
jeszcze grobami i nielicznymi tabliczkami z jakże dobrze znanymi
nazwiskami na Podhalu i Spiszu. Nad grobami pochylały się całe
pokolenia derenczan.
Na wielkiej polanie dla licznej widowni
wystąpił zespół "Ciardasie", który nie przestał nawet wtedy, gdy
zaczęło mocno padać. Aplauz publiczności był tym bardziej większy i
spontaniczny. Po zespole z Czarnej Góry wystąpił jeszcze zespół
folklorystyczny Emöd - Istvánmajor - Derenk.

-
Nowością w stosunku do minionego roku jest wydanie monografii
historycznej "Polska wieś góralska na Węgrzech" w tłumaczeniu na
język polski - powiedział Konrad Sutarski, dyrektor Muzeum i
Archiwum Węgierskiej Polonii. - Autorem monografii jest dr Rémiás
Tibor, historyk i muzeolog, specjalista od spraw derenckich. Oboje
jego rodzice urodzili się tu w Derenku, są polskiego pochodzenia.
Dodam, że dr Rémiás już od dwudziestu pięciu lat zajmuje się
badaniami historii derenczańskiej polskości, a pierwsze studium w
tej tematyce opublikował w 1983 r. Następnym krokiem będzie
opracowanie i wydanie słownika języka derenczańskiego, o co
zapytałem dra Konrada Sutarskiego: - Język czy gwara derenczańska
jest tą właśnie, która została częściowo przyniesiona ok. trzysta
lat temu na początku XVIII wieku, ale w tej wsi osiedlano się i
później. Osadnicy przejmowali język, który tu panował. Na pewno tym
zagadnieniem warto zainteresować językoznawcę, który byłby w stanie
opracować słownik derenczańsko-polski i polsko-derenczański. Ludność
północnego Spisza używa jednej z gwar południowo-polskich skąd
wywodzi się gwara derenczańska. Gwara spiska podlegała ewolucji, tak
jak język literacki ulega zmianie, warto zbadać, jaki jest stosunek
gwary dzisiejszego Spisza do używanej w Derenku, gdzie utrzymała się
w swojej pierwotnej formie.

Jadwiga Plucińska i Jan
Budz
Swojego zadowolenia z kontaktów z
potomkami osadników ze Spisza i Podhala nie krył Jan Budz - prezes
Związku Polskiego Spisza, który podkreślał zacieśnianie się związków
z krajem, rosnącą polską świadomość i rolę tego miejsca dla całej
Polonii Węgierskiej, szczególnie zaangażowanie Ogólnokrajowego
Samorządu Mniejszości Polskiej oraz Związku Samorządów Polskich
województwa Borsod - Abaúj - Zemplén, podziękował na ręce Poros
Jolán za zorganizowanie i gościnność na ziemi węgierskiej, za
przyjęcie w piwnicach uznanej tokajskiej winiarni Kovács Kálmána.

GOSPODARKA

>>> ZOBACZ FILM
<<<

HURTOWNIA MIKOŁAJ

Firma nie tylko na upały...
Zobacz
film!

TURYSTYKA

>>> CZYTAJ
<<<

DALEJ NIŻ W ZAŚWIATACH

Daleko, daleko... Gdzieś w
Australii...

>>> ZOBACZ FILM
<<<

KOŚCIÓŁ W KOZIEGŁOWACH

Perełka gotyckiej architektury. Kościół
parafialny w Koziegłowach niedaleko
Częstochowy.

>>> CZYTAJ
<<<

TROPEM OGNIOMISTRZA
KALENIA

A może by tak w Bieszczady? Zajrzyjmy do
Cisnej, tam gdzie sławna bieszczadzka kolejka wąskotorowa... i
nie tylko!

>>> CZYTAJ
<<<

WŁOCHY DLA ZDECYDOWANYCH

Przed wyjazdem na wakacje, przeczytaj
koniecznie...

>>> CZYTAJ
<<<

TRADYCJA I KONTRASTY

O tym mieście mówią - "Manhattan Europy". Dla
ZEWPRESSU pisze Rajmund Czok...

KATOWICE

>>> CZYTAJ
<<<

ZA MILIARD ZŁOTYCH...

Piękne plany... W Katowicach będzie odnowiony
dworzec i powstanie super nowoczesne jego otocznie. Śmiałe
wizje...

TURYSTYKA

>>> CZYTAJ
<<<

BIELSKO - BIAŁA W USTCE -
2009.

Mieszkańcy Ustki przez kilka dni gościli
beskidzkich górali. Jednym słowem - promocja Beskidów nad
Bałtykiem...

Redaktor naczelny:
Krzysztof
Smereka

Redaktor prowadzący
i
administrator serwisu:
Grzegorz
Strzelec

Szefowie
działów:
EUROPA: P.
Smereka
MOTO:
MULTIMEDIA:

MUZYKA:
TURYSTYKA: R.
Remiszewski

Korespondenci:
AUSTRALIA:
J.
Rygielski
NIEMCY:
R. Czok
K-B.
Wyppich
WŁOCHY:
Caterina Freddio

WSPÓŁPRACA:
P.
Gibiec, M. Kaliściak, A. Sawicki,
P. Szczepanek, M. Węgrzyn, Z.
Wieczorek,
K. Urbańczyk, T. Zielińska.

Copyright by
"ZEWPRESS", 2001-08r.,
W CZTERY ŚWIATA
STRONY
producent niezależny
filmy - programy TV -
gazety

Wykorzystywanie na innych
stronach
internetowych
informacji, zdjęć oraz
pomysłów
ZEWPRESS
wymaga zgody redakcji.

Wszystkie
prawa zastrzeżone.
All rights reserved.